OSPA – Ośrodek Szkolenia Personelu ATS – jest certyfikowaną przez Urząd Lotnictwa Cywilnego organizacją szkoleniową będącą częścią Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Naszym głównym zadaniem jest utrzymanie kompetencji wszystkich aktywnych kontrolerów ruchu lotniczego i informatorów służby informacji powietrznej oraz szkolenia nowych kandydatów.
W szkoleniu liczy się to jak reagujesz w sytuacjach wymagających koncentracji, spokoju i logicznego myślenia. Wykształcenie, pochodzenie nie mają znaczenia. To miejsce dla każdej i każdego, kto posiada odpowiedni zestaw predyspozycji i chce sprawdzić, czy to właśnie jej lub jego droga, Możesz dowiedzieć się tego tylko w jeden sposób – podejmując się wyzwania i rozpoczynając szkolenie.
Nad procesem szkoleniowym czuwa wyspecjalizowany zespół: wykładowcy, instruktorzy, operatorzy symulatorów, specjaliści techniczni, specjaliści ds. planowania oraz dział zgodności, który pilnuje zgodności z przepisami krajowymi i europejskimi.
Szkolenie do uzyskania licencji kontrolera ruchu lotniczego lub świadectwa kwalifikacji informatora FIS dzieli się na dwa duże etapy: szkolenie wstępne oraz szkolenie w jednostce.
Szkolenie wstępne składa się z dwóch segmentów
Po pozytywnym zakończeniu szkolenia podstawowego kandydaci uczestniczący w kursie na kontrolera ruchu lotniczego są przydzielani do rodzajów organów (TWR, APP lub ACC) na podstawie dotychczasowych wyników i predyspozycji. Uczestnicy kursu na informatora FIS kontynuują swoje szkolenie.
Kontrolerzy pracujący na wieżach zajmują się, w zależności od lotniska albo ruchem na samym lotnisku i w jego najbliższej okolicy, albo ruchem zarówno na lotnisku, jak i w rejonie kontrolowanym lotniska sięgającym nawet około 4km i promieniu kilkudziesięciu kilometrów. Decydują, który samolot może startować, lądować oraz którędy ma się poruszać po lotnisku. Dbają też o to, aby samoloty w okolicy lotniska latały bezpiecznie. Praca tutaj to koordynacja pracy służb lotniskowych oraz linii lotniczych. Wielozadaniowość w organach TWR to podstawa sukcesu.
To kontrolerzy, którzy kierują ruchem samolotów podchodzących do lądowania i odlatujących w rejonie kontrolowanym lotniska za pomocą radaru. Potocznie i w skrócie: ustawiają kolejkę do lądowania i prowadzą samoloty tak, by każdy miał swoją trasę i odstęp. Stale współpracują z organami kontroli lotniska (TWR) oraz z tymi, które kontrolują ruch na dużych wysokościach (ACC). Tutaj praca bywa niezwykle dynamiczna, a decyzje muszą być podejmowane niezwłocznie.
Centrum dowodzenia ruchem samolotów pomiędzy lotniskami i na dużych wysokościach. Do obowiązków kontrolerów pracujących w radarowych sektorach obszaru należy kontrolowanie samolotów latających przez Polskę oraz do i z lotnisk w Polsce. Tutaj pod kontrolą jednego sektora może znajdować się nawet do około dwudziestu samolotów jednocześnie. Kluczem do sukcesu jest więc bezbłędne planowanie na kilkanaście minut do przodu, aby nigdy nie dopuścić do chaosu.
To osoby, które są dodatkowymi oczami pilotów poruszających się, na wysokościach do około 3km i poza lotniskami, a więc w przestrzeni niekontrolowanej. Dostarczają informacje o pogodzie, ruchu innych samolotów, ewentualnych zagrożeniach. FIS w Polsce to również służba radarowa.
Po ukończeniu BASIC i przydziale do rodzajów organów, kandydaci przechodzą do szkolenia w zakresie niezbędnych do pracy w danych organach uprawnień:
Po uzyskaniu licencji S ATCL lub świadectwa FIS kandydat trafia do konkretnej jednostki operacyjnej (wieża, TMA, ACC, sektor FIS), gdzie rozpoczyna szkolenie w jednostce. Szkolenie składa się z dwóch etapów.
Trwa około 2 tygodni i obejmuje zapoznanie z Instrukcją Operacyjną danej jednostki, porozumieniami z innymi organami i służbami, lokalną strukturą przestrzeni, procedurami i wyposażeniem stanowiska oraz sprawdzenia wiedzy przed dopuszczeniem do dalszego szkolenia na żywym ruchu.
To praca na stanowisku operacyjnym pod nadzorem instruktora, z podziałem na fazy o rosnącej trudności. Każda faza ma określoną minimalną liczbę godzin i dopuszczalne przedłużenia, a postępy praktykanta są szczegółowo i na bieżąco oceniane i dokumentowane w kartach praktyk. Szkolenie kończy się egzaminem i oceną na stanowisku operacyjnym oraz dodatkową oceną na symulatorze w zakresie sytuacji anormalnych i awaryjnych.
Po pozytywnym zakończeniu szkolenia operacyjnego Ośrodek Szkolenia Personelu ATS wydaje kandydatowi certyfikat ukończenia szkolenia, który uprawnia do odebrania w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego licencji kontrolera ruchu lotniczego. W momencie odebrania licencji kandydaci stają się kontrolerami i mogą samodzielnie pracować na stanowisku operacyjnym biorąc pełną odpowiedzialność za bezpieczeństwo dziesiątek tysięcy pasażerów.
Jeżeli zastanawiasz się, czy to ścieżka dla Ciebie, pierwszym krokiem jest udział w procesie rekrutacyjnym Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. W jego trakcie czeka Cię szereg ciekawych i jedynych w swoim rodzaju etapów.
Jednym z nich jest międzynarodowy test FEAST (First European Air Traffic Controller Selection Test) to nowoczesny, komputerowy etap selekcji kandydatów do szkoleń ATS, opracowany przez EUROCONTROL. Nie wymaga wiedzy lotniczej — sprawdza naturalne predyspozycje kluczowe w środowisku operacyjnym: koncentrację, szybkość analizy, pamięć roboczą, myślenie przestrzenne i decyzje pod presją czasu. Zadania są dynamiczne i pokazują, jak radzisz sobie z wieloma bodźcami naraz oraz z priorytetyzacją. Jeżeli myślisz, że to test dla wyjątkowych ludzi, to jesteś w błędzie. Nowymi kontrolerami w Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej zostają przede wszystkim młodzi absolwenci szkół średnich, ale również inżynierowie, dyplomowani muzycy, lekarze, piloci, kucharze, motorniczy tramwajów, mechanicy samochodowi. Niemal wszyscy z nich nigdy nie myśleli, że ta praca jest dla nich. Ty również możesz nie wiedzieć!
Przed przystąpieniem do testu postaw na odpowiedni odpoczynek, aby móc utrzymać równe tempo. Warto też wcześniej oswoić się z typem zadań na oficjalnej platformie treningowej FEAST, aby w dniu selekcji skupić się na ich wykonaniu, a nie na zasadach. FEAST pomaga szybko i uczciwie określić zestaw Twoich predyspozycji. Jeśli lubisz wyzwania i działanie „na żywo” zapoznanie się z nim może być twoim pierwszym krokiem do kariery ATS.
Na szkolenia wstępne trafia co roku wielu kandydatów o różnym doświadczeniu. Wspólnym mianownikiem jest ciekawość, gotowość do nauki i chęć wzięcia odpowiedzialności za bezpieczny, uporządkowany i sprawny przepływ ruchu lotniczego. To właśnie na tym, na realnym wpływie na bezpieczeństwo i efektywności ruchu koncentrują się cele wszystkich naszego szkolenia.
Formalne wymagania i szczegóły naboru znajdziesz w aktualnych komunikatach Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej.
