Kategoria „szczególna” jest przeznaczona dla operacji o średnim ryzyku, której parametry lotu wychodzą poza kategorię „otwartą”. Loty w tej kategorii są oparte o ocenę ryzyka zarówno ze strony operatora jak i Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Wykonanie operacji wymaga weryfikacji oraz w niektórych przypadkach zgody Urzędu Lotnictwa Cywilnego.
Operacje tego typu mogą być wykonywane w oparciu o europejskie scenariusze standardowe STS lub w oparciu o indywidulane zezwolenie Prezesa ULC (np. loty powyżej 120 m nad terenem) lub certyfikat LUC.
Wykonując operacje w kategorii „szczególnej” wymagana jest rejestracja wszystkich operatorów BSP bez względu na masę eksploatowanego drona. Operator BSP musi mieć złożone Oświadczenie o zgodności operacji zgodnej ze scenariuszem standardowym STS (z tego obowiązku zwolnieni są operatorzy, którzy posiadają certyfikat LUC) i posiadać na stronie e-Rejestracja Krajowego Systemu Informacji Dronowej potwierdzenie odbioru i kompletności oświadczenia o zgodności operacji ze scenariuszem standardowym STS.
Pilot wykonujący operacje dla operatora w kategorii „szczególna” (w przypadku osoby prywatnej czy jednoosobowej dzielności gospodarczej będzie to ta sama osoba) musi posiadać odpowiednie kompetencje (certyfikat wiedzy teoretycznej i potwierdzenie ukończenia szkolenia praktycznego).
Pilot BSP jest zobowiązany do zgłaszania każdego lotu w aplikacji mobilnej DroneTower .
Operatora bezzałogowego statku powietrznego (BSP) można by porównać do linii lotniczych, które mają wiele samolotów, ale same nimi nie latają. Robią to dla nich piloci, którzy podczas kursów i szkoleń nabywają wymaganych do latania danym samolotem uprawnień. W środowisku bezzałogowego lotnictwa jest bardzo podobnie. Europejskie przepisy dotyczące dronów wprowadziły obowiązek rejestracji operatorów, czyli osób fizycznych lub prawnych (np. firm, instytucji publicznych), które „zamierzają eksploatować co najmniej jeden system bezzałogowego statku powietrznego”.
Po dokonaniu bezpłatnej rejestracji na stronie e-Rejestracja Krajowego Systemu Informacji Dronowej otrzymuje się Potwierdzenie rejestracji operatora z nadanym unikalnym numerem identyfikacyjnym. Ten numer należy umieścić na każdym dronie, dla którego wymagana jest rejestracja.
WAŻNE! Operator wcale nie musi latać dronem. Może być np. jedynie jego właścicielem. Oprócz obowiązku rejestracji ciążą również na nim obowiązki operatora systemu bezzałogowego statku powietrznego opisane w sekcji UAS.SPEC.050 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/947.
Na każdym dronie, który nie jest zabawką, a ma kamerę powinien znaleźć się numer operatora, dla którego lata pilot.
Oświadczenie o operacji zgodnej ze scenariuszem standardowym należy złożyć w przypadku, kiedy parametry wykonywanych operacji wychodzą poza kategorię „otwartą”.
Na stronie e-Rejestracja Krajowego Systemu Informacji Dronowej można składać oświadczenia o zgodności operacji ze scenariuszem standardowym STS-01, STS-02, które do wykonywania operacji wymagają odpowiednio dronów z nadaną klasą C5 i C6.
Innym sposobem na wykonywanie lotów w kategorii „szczególnej” jest uzyskanie od Prezesa ULC zezwolenia na operację, które jest stosowane w przypadku, gdy operacja wykracza poza założenia scenariuszy standardowych i nie należy do kategorii „otwartej”. Aby uzyskać zezwolenie operator musi złożyć wniosek do ULC, poprzedzając go przeprowadzeniem oceny ryzyka.
Ocenę ryzyka można przeprowadzić na dwa sposoby:
Dotychczas opublikowane PDRA znajdują się w GM (Guidance Material) do artykułu 11 rozporządzenia 2019/947/UE.
W zezwoleniu wydanym przez Urząd Lotnictwa Cywilnego zostaną określone warunki wykonania operacji. Wniosek o zezwolenie na operacje w kategorii „szczególnej” może złożyć zarejestrowany operator. Wzór wniosku o zezwolenie na operacje wraz z instrukcją wypełniania znajduje się na stronie ULC.
Wydanie certyfikatu operatora lekkich systemów bezzałogowych statków powietrznych LUC następuje na wniosek osoby prawnej (przedsiębiorcy). Wniosek o certyfikat LUC należy złożyć w celu oceny przez Urząd Lotnictwa Cywilnego prowadzonej organizacji i, wykazania, że operator jest w stanie samodzielnie ocenić ryzyko operacji. Wytyczne jakie muszą zostać spełnione przez operatora określono w części C rozporządzenia 2019/947/UE. Jeżeli wymagania zostaną spełnione, ULC wyda certyfikat LUC oraz przyzna uprawnienia odpowiadające poziomowi doświadczenia operatora.
Uprawnienia mogą obejmować operacje bez uprzedniego zgłaszania oraz w odpowiednich przypadkach zgody ULC:
Operator może realizować operacje bez uzyskania zgody ULC, natomiast jest zobowiązany do przechowywania dokumentacji samodzielnie zatwierdzonych operacji m.in. w celu weryfikacji podczas kontroli przez ULC.
Procedura uzyskania certyfikatu LUC przedstawiona jest na stronie ULC.
Do wykonywania lotów w kategorii „szczególnej” uprawniają pilotów następujące dokumenty:
Potwierdzenie kwalifikacji pilota uprawniające do wykonywania operacji zgodnie z STS dostępne na profilu pilota na stronie: https://drony.gov.pl/.
Certyfikat wiedzy teoretycznej i potwierdzenie ukończenia szkolenia praktycznego, który uprawnia do pilotowania BSP w zakresie operacji, na które osoba szkolona przez podmiot szkolący uzyskała kwalifikacje np. STS lub wynikające z zakresu zezwolenia na operację.
Kategoria Szczególna przeznaczona jest realizowania lotów BSP, których nie można zrealizować w kategorii Otwartej. Podstawowa różnicą w porównaniu z kat. Otwartą jest:
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. (wersja skonsolidowana z dnia 4 kwietnia 2022 r. ) w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych;
ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) 2019/945 z dnia 12 marca 2019 r. (wersja skonsolidowana z dnia 9 sierpnia 2020 r.) w sprawie bezzałogowych systemów powietrznych oraz operatorów bezzałogowych systemów powietrznych z państw trzecich;
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 2110 z 2024 r. poz. 731 i 1222 oraz z 2025 r. poz. 31 i 179).
Ustawa z dnia 8 grudnia 2006 r. o Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1272 oraz z 2025 r. poz. 179)
Wytyczne nr 7/2024 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie sposobów wykonywania operacji przy użyciu systemów bezzałogowych statków powietrznych w związku z wejściem w życie przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych.
Wytyczne nr 4/2025 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 21 lutego 2025 r. w sprawie wyznaczania stref geograficznych dla systemów bezzałogowych statków powietrznych.
