W ramach programu FEnIKS Polska Agencja Żeglugi Powietrznej realizuje projekt : Dostosowanie infrastruktury lotniczych urządzeń naziemnych do wymagań PBN (Performance Based Navigation)

Celem zgłoszonego projektu jest dostosowanie infrastruktury lotniczych urządzeń naziemnych do wymagań PBN (Performance Based Navigation), zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (EU) 2018/1048 z dnia 18 lipca 2018.

Performance Based NAvigation (PBN) to nawigacja obszarowa pozwalająca wyznaczyć pozycję statku powietrznego z określoną dla danej fazy lotu dokładnością, wymagająca spełnienia określonych charakterystyk (specyfikacji).

Nowoczesna nawigacja polega na dowolności w sposobie dopasowania do wymagań PBN. Większość wymagań specyfikacji nawigacyjnych można spełnić na kilka różnych sposobów, wykorzystując różne systemy techniczne. Statek powietrzny może użyć różnych sensorów, aby być zgodny z daną specyfikacją. Mamy wiele sensorów, które mogą być wykorzystywane np.  w  FIR EPWW: GNSS, DME/DME, DME/DME/IRU oraz INS/IRS – systemy bezwładnościowe.

Nawigacja obszarowa umożliwia samolotom wykonywanie bardziej bezpośrednich i wydajnych tras, co może przynieść kilka kluczowych korzyści:

• zapewnia dokładniejszą nawigację i zmniejsza ryzyko błędów lub kolizji;
• oszczędność paliwa, minimalizując pokonywane odległości, co nie tylko obniża koszty operacyjne, ale także zmniejsza emisje, wspierając cele środowiskowe;
• zwiększenie przepustowości przestrzeni powietrznej, co oznacza, że więcej lotów może bezpiecznie korzystać z tej samej przestrzeni powietrznej w tym samym czasie.

Koncepcja PBN została rozwinięta w ramach programu SESAR i jest głównym elementem koncepcji Zarządzania Przestrzenią Powietrzną. Projekt, realizując wymagania rozporządzenia PBN i usprawniając działanie europejskiej sieci zarządzania ruchem lotniczym, wpisuje się w założenia programu SESAR: modernizacji systemu zarządzania ruchem lotniczym i tworzenia cyfrowej europejskiej przestrzeni powietrznej. Dostosowanie infrastruktury lotniczych urządzeń naziemnych do wymagań PBN przyczyni się do bardziej efektywnego zarządzania ruchem lotniczym i zwiększenia poziomu bezpieczeństwa ruchu lotniczego w polskiej przestrzeni powietrznej. Zakres projektu obejmuje działania z obszaru budowy obiektów infrastruktury komunikacji, nawigacji i dozorowania oraz rozbudowy i modernizacji systemów zarządzania ruchem lotniczym wynikających z SESAR.

Realizacja PBN wymaga odpowiedniej struktury przestrzeni, wyposażenia technicznego oraz infrastruktury. Na wypadek utraty sygnału GNSS i w celu utrzymania zdolności do zapewnienia służb konieczne jest wprowadzenie środków awaryjnych, do których należą m.in. pomoce konwencjonalne nawigacyjne oraz powiązana infrastruktura dozorowania i łączności. By spełnić wymogi PBN i móc zapewniać służby zgodnie z rozporządzeniem unijnym, PAŻP opracowała „PBN Transition Plan Poland”, który został zatwierdzony przez Urząd Lotnictwa Cywilnego 26.01.2024 r. Dokument ten określa plany stopniowego wdrażania w polskiej przestrzeni powietrznej procedur lotu wykorzystywanych do nawigacji opartej wyłącznie o charakterystyki systemów zgodnych z koncepcją PBN. Definiuje również sieć MON (Minimum Operational Network), której konieczność utworzenia wynika wprost z rozporządzenia PBN. Wszystkie pomoce nawigacyjne, w tym ILS i DME, tworzą sieć MON i zapewniają usługi w przestrzeni powietrznej na wypadek utraty GNSS. Zwłaszcza w obecnej sytuacji konfliktu w Ukrainie, utrzymanie konwencjonalnych pomocy nawigacyjnych w celu zapewnienia usługi nawigacyjnej na wypadek utraty sygnału/zakłóceń sygnału GNSS jest niezwykle istotne.

Inicjatywa jest również odpowiedzią na wymagania programu SESAR i wpisuje się w cel szczegółowy Programu FEnIKS: Rozwój odpornej na zmiany klimatu, inteligentnej, bezpiecznej, zrównoważonej i intermodalnej sieci TEN-T. Przedsięwzięcie wpisuje się w obszar priorytetowy dla infrastruktury lotniczej związany z systemem ochrony, bezpieczeństwa i zarządzania ruchem lotniczym dla istniejących portów lotniczych.

Główne cele projektu obejmują:

• zapewnienie infrastruktury naziemnej CNS zgodnej z wymaganiami PBN (Rozporządzenie UE 2018/1048)   i programu SESAR;
• utrzymanie sieci MON (Minimum Operational Network) i zarządzaniem ruchem lotniczym;
• zwiększenie bezpieczeństwa w polskiej przestrzeni powietrznej;
• ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko (redukcja emisji zanieczyszczeń, hałasu, spalin i zużycia paliwa; zmniejszenie oddziaływania elektromagnetycznego).